Rynek nieruchomości w Szwajcarii: Strategiczny przewodnik dla inwestorów zagranicznych na rok 2026
Autorzy: Alexander i Shynar Lindemann z kancelarii LINDEMANNLAW dla TND Universe
Niewiele krajów może się równać ze Szwajcarią pod względem połączenia stabilności politycznej, siły waluty, infrastruktury bankowej i praworządności. Dla zamożnych osób prywatnych (HNWI) i firm zarządzających majątkiem rodzinnym (family offices) szwajcarskie nieruchomości rzadko wiążą się z zyskiem — chodzi raczej o pozycjonowanie: zabezpieczenie wartości w twardej walucie, objęte ścisłą ochroną, z jednym z najbardziej niezawodnych rejestrów gruntów na świecie. Jest to jednak również rynek o jednym z najsurowszych systemów regulujących nabywanie nieruchomości przez podmioty zagraniczne w Europie, a system ten jest obecnie przedmiotem przeglądu politycznego.
Dla międzynarodowych inwestorów i firm typu family office rozważających inwestycję w szwajcarskie nieruchomości – oto, co naprawdę ma znaczenie w 2026 roku.
System prawa cywilnego oparty na federalizmie kantonalnym
Szwajcaria jest państwem prawa cywilnego, w którym większość przepisów jest skodyfikowana na szczeblu federalnym — przede wszystkim w Kodeksie cywilnym i Kodeksie zobowiązań — jednak na szczeblu kantonalnym występują znaczne różnice w takich kwestiach, jak zagospodarowanie przestrzenne, opodatkowanie, opłaty za przeniesienie własności oraz praktyka notarialna. Przeniesienie własności nieruchomości i zabezpieczenia są regulowane przez prawo federalne, natomiast kantony regulują proces przeniesienia własności, opłaty oraz, w niektórych przypadkach, dodatkowe podatki od przeniesienia własności.
Podstawą bezpieczeństwa praw własności w Szwajcarii jest publiczny rejestr gruntów, który cieszy się zaufaniem publicznym: nabywca działający w dobrej wierze może polegać na wpisach w tym rejestrze, a ochrona dobrej wiary jest silna. W związku z tym sprawdzanie stanu praw własności i ubezpieczenie tytułu własności — powszechne w wielu innych jurysdykcjach — są zazwyczaj zbędne. Przeniesienie własności następuje dopiero z chwilą rejestracji, a weksle hipoteczne (Schuldbriefe) nabierają mocy prawnej od daty rejestracji. Przeniesienie własności nieruchomości musi zostać dokonane w formie aktu notarialnego sporządzonego w kantonie, w którym znajduje się nieruchomość, a poświadczenie notarialne musi być sporządzone w języku urzędowym tego kantonu.
To połączenie — skodyfikowane przepisy federalne dotyczące istoty sprawy, rygorystyczne procedury kantonalne oraz system praw własności oparty na rejestrze — zapewnia wyniki transakcji, które są przewidywalne, dobrze udokumentowane i trudne do zakwestionowania po fakcie.
Lex Koller: Pierwsze pytanie dla każdego zagranicznego nabywcy — i kwestia wymagająca politycznej uwagi
Najważniejszą kwestią dla inwestorów niebędących rezydentami jest federalna ustawa o nabywaniu nieruchomości przez osoby z zagranicy — powszechnie znana jako Lex Koller.
Ustawa Lex Koller ogranicza nabywanie przez cudzoziemców nieruchomości niekomercyjnych, czyli nieruchomości mieszkalnych, gruntów niezabudowanych nieprzeznaczonych do użytku komercyjnego, nieruchomości wykorzystywanych przez organy publiczne oraz budynków trwale pustostanowych. W praktyce osoby fizyczne z zagranicy są w znacznym stopniu wykluczone z nabywania nieruchomości mieszkalnych, z jednym godnym uwagi wyjątkiem: domów wakacyjnych w gminach turystycznych objętych zezwoleniem, z zastrzeżeniem limitów kantonalnych.
Istotne są jeszcze dwie kwestie:
Zakres tej klasyfikacji jest szeroki. Podmiot prawny z siedzibą poza Szwajcarią jest automatycznie uznawany za „zagraniczny”, niezależnie od tego, kto sprawuje nad nim kontrolę. Podmioty z siedzibą w Szwajcarii są również traktowane jako zagraniczne, jeśli znajdują się pod kontrolą podmiotów zagranicznych — co ocenia się na podstawie ekonomicznej analizy łańcucha własnościowego i finansowego. Obywatele krajów UE/EFTA są traktowani jak obywatele szwajcarscy, o ile mają zarówno prawne, jak i faktyczne miejsce zamieszkania w Szwajcarii; obywatele krajów spoza UE/EFTA muszą posiadać szwajcarskie zezwolenie na pobyt typu C.
Nieruchomości o przeznaczeniu mieszanym są dozwolone wyłącznie wtedy, gdy część mieszkalna ma wyraźnie podrzędny charakter (na przykład mieszkanie dozorcy w budynku biurowym) lub gdy przepisy zagospodarowania przestrzennego wymagają, aby udział powierzchni mieszkalnej nie przekraczał 50 %.
Nieruchomości komercyjne — czyli nieruchomości wykorzystywane na stałe do prowadzenia działalności gospodarczej — nie podlegają ograniczeniom wynikającym z ustawy Lex Koller i mogą być swobodnie nabywane przez inwestorów zagranicznych, z zastrzeżeniem standardowych zasad dotyczących transakcji.
Kluczowa kwestia polityczna na rok 2026: ustawa Lex Koller jest obecnie przedmiotem intensywnej debaty. Wniosek nr 24.3961 (zaostrzenie ustawy Lex Koller, wrzesień 2024 r.) proponuje szeroko zakrojone zaostrzenie przepisów, a 21 marca 2025 r. Rada Federalna ogłosiła pakiet „środków towarzyszących” powiązany z inicjatywą ludową mającą na celu ograniczenie liczby ludności Szwajcarii do 10 milionów. Oba wnioski mogą zaostrzyć kontrole w segmencie nieruchomości drugiego domu, a potencjalnie także w segmencie komercyjnym. Na koniec 2025 r. żadna z tych propozycji nie została jeszcze uchwalona — jednak inwestorzy zagraniczni powinni uwzględnić w swoich kalkulacjach ryzyko zaostrzenia przepisów i bardziej inwazyjnej kontroli, szczególnie w przypadku nieruchomości wypoczynkowych, domów letniskowych oraz obiektów finansowanych w znacznym stopniu ze środków zagranicznych.
Brak kontroli dewizowej — ale 35-procentowe potrącenie u źródła i rygorystyczne przestrzeganie przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy
Szwajcaria nie nakłada żadnych ograniczeń w zakresie kontroli dewizowej na zagranicznych inwestorów na rynku nieruchomości. Środki finansowe można wpłacać i wypłacać oraz wymieniać na warunkach rynkowych.
Na uwagę zasługują jednak dwie kwestie związane z przestrzeganiem przepisów:
Szwajcarskie instytucje finansowe stosują rygorystyczne procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML), identyfikacji klientów (KYC) oraz weryfikacji źródła pochodzenia środków, zgodnie z federalną ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. W przypadku złożonych struktur międzynarodowych proces ten powinien stanowić równoległy wątek działań od samego początku.
Dywidendy i wpływy z likwidacji wypłacane przez szwajcarską spółkę podlegają 35-procentowemu federalnemu podatkowi u źródła, który można odzyskać w całości lub w części na mocy odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Ma to wpływ na decyzje dotyczące strukturyzacji podejmowane przez inwestorów transgranicznych i należy to uwzględnić w modelowaniu przed wyborem podmiotu holdingowego.
Wybór odpowiedniej spółki holdingowej
Nieruchomości w Szwajcarii są najczęściej posiadane albo bezpośrednio za pośrednictwem podmiotu zagranicznego, albo poprzez szwajcarską spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością — zazwyczaj Aktiengesellschaft (AG/SA) lub Gesellschaft mit beschränkter Haftung (GmbH/Sàrl). Obie formy zapewniają pełną ochronę w postaci ograniczonej odpowiedzialności.
Bezpośrednie posiadanie udziałów przez podmiot zagraniczny może być korzystne podatkowo, ponieważ wypłaty poza granice Szwajcarii nie podlegają szwajcarskiemu podatkowi u źródła. Szwajcarska spółka często jednak ułatwia przeprowadzenie transakcji: szwajcarskie banki, notariusze i kontrahenci wolą współpracować z podmiotem zarejestrowanym lokalnie, a rejestracja, finansowanie i bieżące zarządzanie przebiegają sprawniej.
Warto zwrócić uwagę na pewną niuans prawny istotny dla inwestorów z siedzibą w Stanach Zjednoczonych: szwajcarska spółka typu GmbH jest często klasyfikowana jako podmiot przezroczysty (pass-through) dla celów podatku federalnego w USA, jeśli inwestor tak zdecyduje — dzięki czemu GmbH jest często wybieranym rozwiązaniem przez amerykańskie family office.
Należy również zauważyć, że od stycznia 2025 r. ostatnie zmiany w Kodeksie zobowiązań oraz poprawki do ustawy o windykacji należności i upadłości wzmocniły obowiązki członków zarządu w zakresie monitorowania płynności finansowej i szybkiego reagowania na potencjalne nadmierne zadłużenie. Zarządy szwajcarskich spółek celowych (SPV) posiadających nieruchomości muszą podejmować działania na wczesnym etapie w przypadku pogorszenia się płynności finansowej — stanowi to istotną poprawę w zakresie ładu korporacyjnego w przypadku struktur transgranicznych.
Proces przejęcia w skrócie
Typowa transakcja w Szwajcarii charakteryzuje się zwięzłością. Umowa kupna-sprzedaży musi zostać poświadczona notarialnie w kantonie, w którym znajduje się nieruchomość, i przed tym momentem nie ma mocy prawnej — co sprawia, że przedumowne umowy rezerwacyjne (dotyczące nieruchomości mieszkalnych, z opłatami rezerwacyjnymi wynoszącymi zazwyczaj od 20 000 do 50 000 CHF) mają ograniczoną skuteczność prawną. W przypadku transakcji komercyjnych podpisanie umowy i jej sfinalizowanie często mają miejsce tego samego dnia, a cena zakupu jest przekazywana za pośrednictwem rachunku powierniczego notariusza lub szwajcarskiego banku.
Koszty związane z przeniesieniem własności — opłaty notarialne, opłaty za wpis do rejestru gruntów oraz, w niektórych kantonach, podatki od przeniesienia własności — mogą sięgać około 3,5 % ceny zakupu, przy czym podział tych kosztów między kupującego a sprzedającego różni się w zależności od kantonu. Umowy sprzedaży są zazwyczaj ustandaryzowane i zwięzłe, ustawowe gwarancje są rutynowo wyłączane, a strony opierają się zamiast tego na ukierunkowanym zestawie oświadczeń dotyczących zastawów, sporów sądowych, kwestii środowiskowych oraz poprawności umów najmu.
Finansowanie: oparte na wekslach hipotecznych, konserwatywne, z wiodącą rolą banków
Finansowanie nieruchomości w Szwajcarii opiera się na wekslu hipotecznym (Schuldbrief), wpisanym do rejestru gruntów w formie papierowej lub — coraz częściej — jako hipoteka rejestrowa. Weksle hipoteczne stanowią zarówno zabezpieczoną wierzytelność, jak i zastaw; są zbywalne i mogą być ponownie wykorzystane jako zabezpieczenie przy refinansowaniu, co pozwala uniknąć wysokich opłat kantonalnych związanych z wystawieniem nowych weksli.
Zagraniczni kredytodawcy mogą co do zasady udzielać kredytów w Szwajcarii bez posiadania szwajcarskiej licencji, pod warunkiem że nie posiadają tam infrastruktury ani personelu. Kluczowa kwestia podatkowa: odsetki płacone przez szwajcarskiego kredytobiorcę od kredytu zabezpieczonego szwajcarską nieruchomością podlegają podatkowi u źródła w wysokości około 13%–33%, w zależności od…
LINDEMANNLAW to szwajcarska kancelaria prawna doradzająca miliarderom z listy Forbesa, międzynarodowym inwestorom, firmom zarządzającym majątkiem rodzinnym oraz przedsiębiorcom w zakresie transgranicznych transakcji na rynku nieruchomości, strukturyzacji oraz rozwiązań dotyczących zarządzania majątkiem. Alexander i Shynar Lindemann są współzałożycielami firmy TND Universe.